«خلیج‌فارس» میراث‌دار سوگ و سرور ایران

روز ملی خلیج‌فارس، امسال رنگ‌وبوی دیگری دارد. هرساله به مناسبت روز ملی خلیج‌فارس تمام ایران و به‌ویژه استان‌های ساحلی جنوب کشور شاهد برگزاری جشن‌ها، جشنواره‌ها و فستیوال‌های مختلف بودند؛ مراسمی که هرساله به مناسبت سالروز اخراج اشغالگران متجاوز پرتغالی بعد از ۱۱۷سال تسلط جابرانه بر سواحل جنوبی کشور (۲۱آوریل ۱۶۲۲میلادی) در پی رشادت‌های سپاه ایران به رهبری امام‌قلی‌خان، امیرالامرای فارس برگزار می‌شد. امسال اما خلیج تا همیشه فارس داغدار تعدادی از فرزندان خود است. مراسم روز ملی خلیج‌فارس امسال سوگوار کشته‌شده‌های انفجار روز شنبه (۶اردیبهشت) در بندر شهیدرجایی بندرعباس است.

کد خبر: ۸۸۰۲

تاریخ: ۱۰ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۳:۳۴

به گزارش اقتصاددریایی، صبح دیروز مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان هرمزگان از برگزاری مراسم بزرگداشت «روز ملی خلیج‌فارس» با حضور وزیر ارشاد خبر داد. فرخنده جلالی با تسلیت حادثه مجتمع بندری شهیدرجایی بندرعباس و ابراز تاسف از چنین اتفاق ناگواری بیان کرد: علاوه‌بر مقامات کشوری، مسئولان استانی، جامعه فرهنگی، هنری و ادبی نیز در این رویداد فرهنگی بین‌المللی شرکت خواهند کرد.
حوالی ظهر اعلام شد که تمام برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته در استان هرمزگان برای برگزاری هرچه باشکوه‌تر روز ملی خلیج‌فارس در سال‌جاری به زمان دیگری موکول شده است. این خبر را روابط‌عمومی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان هرمزگان اعلام کرد. در اطلاعیه این اداره‌کل آمده است: «با کمال تاسف از بروز حادثه دلخراش بندر شهیدرجایی و همنواشدن با خانواده‌های داغدیده، رویداد روز ملی خلیج‌فارس به زمان دیگری موکول خواهد شد و سوگواره یاد یاران با حضور هنرمندان و آحاد مردم استان با نثار گل و نور برگزار می‌شود. لذا از شما دعوت می‌شود در این سوگواره شرکت فرمایید». این در حالی است که پیش از این قرار بود آیین گرامیداشت «روز ملی خلیج‌فارس»، صبح روز چهارشنبه (دهم‌اردیبهشت) در فرهنگسرای طوبی بندرعباس برگزار شود.

فستیوال‌های موسیقی در خلیج‌فارس زودهنگام تعطیل شد
روز یکشنبه بود که هفدهمین رویداد ملی موسیقی نواحی ایران پس از اعلام سه‌روز عزای‌عمومی در هرمزگان و آلودگی هوایِ بندرعباس، به کار خود پایان داد. آنطور که روابط‌عمومی این رویداد ملی موسیقی کشور اعلام کرده است: پس از اعلامِ تعطیلیِ شهر بندرعباس و با توجه به وضعیت نگران‌کننده آلودگی هوا، ادامه‌ اجراها و آمدنِ مخاطبان به سالن‌های اجرا، دیگر جایز نیست. ازاین‌رو، هفدهمین رویداد ملی موسیقی نواحی ضمن همدردی با خانواده‌های داغدیده و آرزوی سلامتی برای آسیب‌دیدگان، اجراهای خود را پایان می‌دهد.
از طرف دیگر، بعد از ظهر روز یکشنبه صفحه برگزارکنندگان فستیوال موسیقی کوچه در شبکه‌های اجتماعی با انتشار پستی از پایان فعالیت خود در سال‌جاری خبر داد. در این پیام اعلام شده بود که فستیوال کوچه به احترام همدردی با مردم داغدار هرمزگان تصمیم به پایان زودهنگام این فستیوال گرفته است. این شاید یکی از بزرگ‌ترین و بهترین جلوه‌های همدردی با مردم آسیب‌دیده و داغدار بندرعباس را در بخش دیگری از سواحل خلیج‌فارس و ایران بود.

خلیج فارس کجاست؟
مساحت خلیج‌فارس ۲۳۷٬۴۷۳کیلومترمربع، طول آن حدود ۹۰۰کیلومتر و عرض متوسط آن ۲۵۰کیلومتر است که از شرق از طریق تنگه‌هرمز و دریای عمان به اقیانوس هند و دریای عرب راه دارد و از غرب به دلتای رودخانه اروندرود که حاصل پیوند دورودخانه دجله و فرات و پیوستن رود کارون به آن است، ختم می‌شود.
جمهوري اسلامي ايران امروز با قرار گرفتن در ضلع شمالي خليج‌فارس طولاني‌ترين سواحل را در اين منطقه دارد. مرزهاي ايران حدود ۱۵۳۴کيلومتر در منطقه خليج‌فارس از دهانه اروند تا شمالي‌ترين نقطه در تنگه‌هرمز است. از سوي ديگر، ۱۰۴۷کيلومتر از ساحل درياي عمان را به خود اختصاص داده، لذامي‌توان گفت که ايران بيشترين پيوندهاي عميق فرهنگي، تاريخي و سرزميني را با اين حوزه دارد.

جایگاه سومین خلیج بزرگ جهان
خلیج تا ابد فارس پس از خلیج مکزیک و خلیج هادسون، سومین خلیج بزرگ جهان است که به خاطر موقعیت جغرافیایی خود در تاریخ همواره نامش بر سر زبان‌ها بوده است و مردم تمام جهان آن را با نام خلیج‌فارس یا دریای پارس می‌شناسند. قدیمی‌ترین اسناد موجود درباره خلیج‌فارس به کتاب‌های باقیمانده از یونان باستان برمی‌گردد. یونانی‌ها و مورخ‌شناسان در این کتاب‌ها با نام «پرسیکوس‌سینوس» که به معنی «خلیج‌فارس» است، از این آبراهه یاد می‌کنند و تکرار همین نام باعث می‌شود بسیاری از نقشه‌های باقیمانده از اروپاییان قرن‌ها بعد نیز با همین نام از خلیج‌فارس یاد کنند.
کاوش‌های باستان‌شناسی در شهر‌های ساحلی خلیج‌فارس، فرهنگ، هنر و اقتصاد ایرانیان را در گذشته‌های دور بر ما روشن می‌کند. این تمدن در شمال و جنوب خلیج‌فارس ریشه داشته و ساکنان کنونی همه بخش‌ها و کرانه و پس‌کرانه‌های خلیج‌فارس وامدار و میراث‌دار فرهنگ و تمدن ایرانی هستند. باستان‌شناسان در جای‌جای خلیج‌فارس هرچه بیشتر این کرانه‌ها را کاوش کنند، یادگار‌های بیشتری از تمدن و فرهنگ و هنر ایرانی در آن خواهند یافت.

اهمیت راهبردی خلیج‌فارس
از منظر سیاسی نیز کرانه و پس‌کرانه این دریا در شمال و جنوب و شرق و غرب از سده‌های پیش از میلاد مسیح در اختیار ایرانیان بوده و کاوش‌های باستان‌شناسی در شهر‌های گوناگون در همه کرانه و پس‌کرانه‌های خلیج فارس در شمال و جنوب و شرق و غرب گواه این نظریه است. خلیج همیشه فارس و سواحل آن به دلیل داشتن معادن سرشار از نفت و اینکه مسیر انتقال نفت کشورهایی، چون کویت، عربستان و امارات متحده عربی است، منطقه‌ای مهم و استراژیک به‌شمار می‌آید که بندر‌های مهمی از جمله بندر شارجه، دوبی، ابوظبی و بندرعباس در حاشیه آن قرار دارند.
خلیج‌فارس دارای اهمیت فوق‌العاده از لحاظ راهبردی، سیاسی و اقتصادی از دیرباز در طول تاریخ و امروز است و به‌مثابه یك راه آبی از آغاز تاریخ موقعیت برجسته سیاسی داشته است و به نوعی خاستگاه تمدن‌های بزرگ خاور باستان با پیشینه‌ای چندهزار ساله است. كشورهای ایران، عمان، عراق، عربستان سعودی، كویت، امارات متحده عربی، قطر و بحرین در كنار خلیج‌فارس هستند و در این میان استان بوشهر نیز با مرز آبی بیش از ۹۰۰كیلومتری بیشترین حوزه جغرافیایی را در بین استان‌های ساحلی جنوبی با این آبراه دارد. خلیج‌فارس از سمت شمال با ایران، از غرب با كویت و عراق و از جنوب با عربستان، بحرین و امارات متحده عربی همسایه است.
تنگه‌هرمز، خلیج‌فارس را به دریای عمان و دریاهای آزاد مرتبط می‌كند. خارگ، ابوموسی، تنب‌بزرگ، تنب‌كوچك، جزیره كیش، قشم و لاوان از جمله جزایر آن هستند كه همه آن‌ها به ایران تعلق دارند. خلیج‌فارس و سواحل آن معادن سرشار نفت و گاز دارد و مسیر انتقال نفت كشورهایی چون كویت، عربستان و امارات متحده عربی است به همین دلیل، منطقه‌ای مهم و راهبردی به حساب می‌آید. بندرهای مهمی در حاشیه خلیج‌فارس وجود دارد كه از آن‌ها می‌توان بندر شارجه، دوبی، ابوظبی و بندرعباس را نام برد. در حال حاضر حدود ۶۴درصد از ذخاير نفت و گاز جهان در اين منطقه قرار دارد و حدود ۳۰درصد نفت دنيا از خليج‌فارس تامين مي‌شود، از اين‌‌رو در دهه‌هاي آينده نيز اين منطقه به‌عنوان يکي از مهم‌ترين نقاط ژئواکونوميک و ژئواستراتژيک در جهان مطرح خواهد بود.

ریشه نام‌گذاری روز ملی خلیج‌فارس
دلیل نام‌گذاری دهم‌اردیبهشت اما این است که نیروهای پرتغالی از ۲۱ تا ۳۰آوریل ۱۶۲۲میلادی و قریب ۴۰۰سال قبل سواحل جنوب ایران را پس از ۱۱۷سال حضور یا اشغال ترک کردند. برخی ۲۱ و بعضی ۳۰آوریل آورده‌اند، اما روند ۹روزه درست‌تر است. شاه‌عباس در عهد صفویه و در سال۱۶۲۱ هرمز را از چنگ پرتغالی‌ها درآورد و سال بعد در آوریل۱۶۲۲ و در پی رشادت‌های لشکریان ایران به فرماندهی «امامقلی‌خان» خلیج‌فارس را ترک کردند. شورای‌عالی انقلاب فرهنگی نیز در سال‌های اخیر بر پایۀ همین تاریخچه دهم‌اردیبهشت را به‌عنوان روز ملی خلیج‌فارس نام‌گذاری کرده است.

منبع: اقتصاد سرآمد