لزوم توسعه دریامحور با زیست‌بوم ساحلی

جوامع محلی و ساکنان مناطق ساحلی یکی از محورهای اصلی برای توسعه دریامحور هستند. هم‌زمان با جدی‌شدن موضوع توسعه اقتصاد دریامحور در کشور، مدل‌هایی برای توسعه مناطق ساحلی کشور پیش‌بینی می‌شد که تجربه تلخ اجرای آن‌ها در گذشته وجود داشت. برخی صاحب‌نظران این مدل از توسعه را به «توسعه دودکشی» تشبیه می‌کردند؛ مدلی از توسعه که ایجاد واحدهای صنعتی در اولویت بوده و کمتر توجهی به وضعیت ساکنان مناطق ساحلی می‌شد. با روی کار آمدن دولت چهاردهم به نظر می‌رسد که این مدل توسعه دیگر مورد توجه نیست و جامعه محلی به جایگاه اصلی خود در مدل‌های توسعه برگشته‌اند.

کد خبر: ۸۲۸۸

تاریخ: ۰۱ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۰:۴۳

به گزارش اقتصاددریایی، «در اقتصاد دریامحور توجه به زیست‌بوم ساحلی مردم به‌شدت جدی است». این بخشی از صحبت‌های روز گذشته فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت چهاردهم در نشست خبری خود با خبرنگاران و اصحاب رسانه در منطقه پارس‌جنوبی عسلویه است. از همین صحبت‌ها می‌توان به اهمیت جایگاه جوامع محلی و ساکنان مناطق ساحلی کشور برای مدل‌های جدید طراحی‌شده جهت توسعه اقتصاد دریامحور، پی برد.
سخنگوی دولت در جمع خبرنگاران در رابطه با توسعه سیاست‌های دریامحور دولت و اجرای برنامه هفتم توسعه در این رابطه، گفت: ما در رابطه با اقتصاد دریامحور تجربیاتی را داریم و جا دارد با نگاه به تجربیات گذشته و استفاده از ابزارهای جدید فناوری بتوانیم نقشه جامعی را برای مناطقی که می‌خواهیم در آن‌ها اقتصاد دریامحور را پیاده کنیم، طراحی کنیم. نگاه جامع و راهبردی وجود دارد و یک سند در این رابطه در حال طراحی است. کارگروه‌هایی با حضور شخص رئیس‌جمهور برگزار می‌شود. توجه به زیست‌بوم اهالی ساحل‌نشین و اقتصاد محلی از نکات مهم این سند است.
مهاجرانی همچنین ادامه داد: اگر رشد اقتصادی و صنعتی اتفاق بیفتد و به زیست‌بوم منطقه توجه نکنیم، شاهد گذر خواهیم بود و انسجام اجتماعی آسیب خواهد دید؛ لذا در اقتصاد دریامحور توجه به زیست‌بوم ساحلی مردم به‌شدت جدی است و تدوین برنامه اقدام در منطقه مکران و بندرهای چابهار و بندر مکران، همین‌طور بندر جاسک برنامه‌هایی وجود دارد.

عقب‌نشینی به سود ساحل‌نشینان
دولت چهاردهم برای بازبینی سیاست‌ها در حوزه توسعه دریامحور اراده جدی دارد. این موضوع را به سادگی از صحبت‌های مطرح‌شده از سوی چهره‌های دولتی می‌توان فهمید. سخنگوی دولت ۲۰آذرماه سال‌جاری در جمع خبرنگاران اعلام کرد: «بازبینی سیاست‌ها در حوزه توسعه اقتصاد دریامحور در حال انجام است.» فاطمه مهاجرانی همان زمان گفت: «لایحه توسعه سواحل مکران به‌خاطر انجام اصلاحات پس گرفته شد، در این اصلاحاتی که پیش رو خواهد بود مشارکت مردم و لنجداران و ساحل‌نشینان لحاظ نشده بود که در طرح جدید این موضوع در حال اضافه‌شدن است».
از زمان آغاز دولت چهاردهم صحبت‌های مختلفی پیرامون بازبینی سیاست‌های توسعه اقتصاد دریامحور بارها از سوی اعضای عالی‌رتبه دولت مطرح شده است. اوایل آذرماه امسال نیز وزیر راه‌وشهرسازی گفت: با توجه به سیاست‌های دریامحور مبنی بر دستور رهبر معظم انقلاب بازنگری این طرح‌ها در دستور کار قرار گرفت. فرزانه صادق بیان کرد: در دولت وفاق ارتقای روابط بین‌الملل به‌ویژه با همسایگان تاثیرگذار است و با توجه به آن‌که بخشی از این ارتباطات به دریا و دریانوردی مربوط است، بنابراین پیگیری سیاست‌های اقتصاد دریامحور با توجه به دستور مقام معظم رهبری بسیار حائز اهمیت است. وزیر راه‌وشهرسازی همچنین گفت: با ارتباطات و اشتراک به‌روز و استفاده از دانش‌روز، بازنگری طرح‌های دریامحور را در دستور کار خود قرار داده‌ایم و این اقدامات را با دبیر کل آیمو به اشتراک گذاشته‌ایم.
مسعود پزشکیان، رئیس ‌جمهور نیز ۲۰آبان‌ماه گذشته و در دومین جلسه بررسی و تحلیل طرح‌های توسعه دریامحور با تأکید بر منطقه ساحلی مکران نیز با تأکید بر ضرورت اصلاحات اساسی در کلیت طرح‌های ارائه‌شده برای توسعه مکران، راهکار و دستور مهم و فوری برای آماده‌سازی زمینه‌های لازم توسعه این منطقه مطرح کرد. پزشکیان در این جلسه ملزومات رسیدن به نقطه مطلوب در طرح‌های توسعه مکران را نیازمند مسئله‌شناسی و راهکارهای چگونگی حل این مسائل با هدف ایجاد منطقه‌ای برازنده مردم و کشور عنوان کرد و افزود: از این منظر معتقدم طرح‌های کلی ارائه‌شده برای توسعه مکران نیازمند تغییر اساسی بوده و با توجه به این‌که این منطقه قرار است به‌عنوان الگوی نوین توسعه و قطب اقتصادی و سیاسی کشور معرفی شود، هر طرحی باید متناسب با این چشم‌انداز ترسیم شود.

توسعه دریامحور با نقش‌آفرینی جامعه محلی
بسیاری از کارشناسان معتقدند که در فضای سیاست‌گذاری و برای تهیه طرح‌های جامع، شرکت‌های مشاوره بزرگ و قدرتمندی در گوشه‌وکنار جهان شکل گرفته‌اند که از کارشناسان خبره و اسامی بسیار بزرگی بهره می‌برند. در حال حاضر با اراده‌ای که شخص رئیس‌جمهور و اعضای دولت چهاردهم از خود نشان می‌دهند، این امکان وجود دارد که بتوانیم از این تیم‌های کارشناسی و مشاوره بین‌المللی برای طراحی نقشه راه توسعه سواحل مکران براساس علوم و دانش‌روز و استانداردهای بین‌المللی استفاده کنیم. با این حال برخی معتقدند که در چنین شرایطی قطعا توانمندی‌هایی در داخلی کشور نیز موجود است که می‌تواند بخشی از کارها را به‌خوبی در داخل اجرایی کند. برای بهره گرفتن از توان مشاوران و کارشناسان خارجی نکات و الزامات مختلفی وجود دارد. به‌عنوان مثال، در قدم اول باید این مسئله را حل و قبول کنیم که در مسائل فنی سیاست‌گذاری مواردی وجود دارد که ممکن است دنیا از ما بهتر بلد باشد. نکته دیگر این‌که باید دقت داشته باشی که مسائل فنی سیاست‌گذاری با مسائل اهداف بلندمدت سیاست‌گذار فرق می‌کند. لزوم تدوین و داشتن استراتژی توسعه امروز دیگر برکسی پوشیده نیست و همه کشورهای دنیای استراتژی مشخصی برای طی کردن مسیر پیشرفت و توسعه دارند. در جمهوری اسلامی نیز اگر استراتژی توسعه برای طرح‌های دارای اهمیت وجود داشته باشد، دیگر از ناهماهنگی تا توجیه‌ناپذیربودن طرح‌ها خبری نخواهد بود.
جنوب ایران به‌عنوان پهنه‌ای بزرگ و متصل به دریا ظرفیت‌های بسیاری را در خود جای داده که بهره‌گیری و بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها در قالبی به نام «توسعه دریامحور» هدف‌گذاری و تکلیف شده است. توسعه دریامحور به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین توسعه پایدار دارای ابعاد فراوانی است که به همه آن‌ها باید در کنار هم پرداخته شود، این‌که دریا را فقط پهنه‌ای برای ثروت‌افزایی بدانیم و حق ساحل و ساحل‌نشین را نادیده بگیریم، امروز توسعه دریامحور نیازمند مشارکت فعال مردم و جوامع محلی است، افزایش دانش و آگاهی مردم محلی درباره اهمیت و مزایای توسعه دریامحور می‌تواند انگیزه آن‌ها را برای مشارکت فعال افزایش دهد. از سوی دیگر جوامع محلی باید در فرآیند تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی توسعه دریامحور دخیل باشند تا نیازها و اولویت‌های آن‌ها به‌درستی در نظر گرفته شود. نمی‌شود بدون جلب مشارکت و رضایت مردم کنار خانه‌هایشان پالایشگاه و پتروشیمی احداث کرد و آن‌ها هیچ تصوری از آینده خودشان در کنار این ظرفیت‌ها نداشته باشند.

منبع: اقتصاد سرآمد