بندر چابهار محور اتصال اقیانوس هند به تاجیکستان

در پی سفر مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری اسلامی ایران به دوشنبه و با رئیس جمهور تاجیکستان و جمعی از مسئولان عالی رتبه دو کشور، ۲۲ سند همکاری در حوزه‌های مختلف به امضا رسید که به گسترش روابط دو کشور کمک خواهد کرد.

کد خبر: ۷۹۷۰

تاریخ: ۲۹ دی ۱۴۰۳ - ۱۲:۱۸

به گزارش اقتصاددریایی، این ۲۲ سند در حوزه‌های همکاری‌های دیپلماتیک، همکاری در زمینه توسعه حمل و نقل، مبارزه مشترک با فساد اداری، همکاری‌های آموزشی در حوزه گمرک، استاندارد، امنیت غذایی، حوزه زنان و خانواده، آمار، امور بایگانی و اسناد، فناوری دیجیتال، مطالعات مذهبی، خدمات اجتماعی، مهندسی ژنتیک، کشاورزی، همکاری‌های نوآورانه صنعتی و نمایشگاهی و ارتباطات از سوی مقامات مرتبط دو کشور امضا شد.
پیش از سفر رئیس جمهور و هیات همراه او به تاجیکستان، وزیر راه و شهرسازی از امضای دو تفاهم‌نامه با تاجیکستان در مورد تسهیل سرمایه‌گذاری در چابهار و صدور خدمات مهندسی ساختمان در سفر رییس جمهور و هیات دولت به آن کشور خبر داده بود. فرزانه صادق در جمع خبرنگاران و با اشاره به اینکه در سفر رئیس جمهوری به کشورهای تاجیکستان و روسیه حضور دارد، اظهار کرد: در تاجیکستان تفاهم‌نامه‌هایی در دو موضوع که به وزارت راه و شهرسازی مرتبط است، به امضا می‌رسد. وی ادامه داد: این کشور چون محصور در خشکی است و نیاز به دسترسی به آب‌های آزاد دارد، اولین تفاهم‌نامه درباره تسهیل سرمایه گذاری طرف تاجیک در چابهار به عنوان پروژه‌ها و سایت‌های لجستیک برای این کشور است و در این تفاهم‌نامه به دنبال تسهیل سرمایه گذاری تاجیکستان در پروژه‌های چابهار هستیم.
وزیر راه و شهرسازی، تفاهم‌نامه بعدی را مربوط به صدور خدمات مهندسی در حوزه‌های ساختمان تاجیکستان است. وی درباره تفاهم نامه‌های میان ایران و روسیه نیز گفت: در سال ۱۴۰۲ وزیر راه و شهرسازی وقت تفاهم نامه‌هایی را با طرف روس برای احداث کریدور شمال - جنوب و رشت به آستارا به امضا رساند که توافقات بعدی در این سفر انجام می‌شود. صادق تصریح کرد: با برگزاری جلسات متعدد با وزیر راه و حمل و نقل روسیه در طی یک ماه و نیم گذشته به توافقاتی برای توسعه حمل و نقل، کریدوری، ریلی، جاده‌ای، دریایی و بندری در نقشه راه ۲۰۲۵ رسیدیم و خوشبختانه این نقشه راه به تایید دو طرف رسیده و در این سفر بین دو وزیر حمل و نقل به امضا خواهد رسید.
همکاری‌های دو کشور ایران و تاجیکستان در بخش حمل و نقل، ترانزیت، صدور خدمات فنی و مهندسی  و اجرای اسناد و توافقات انجام شده از جمله موضوعات مهم مورد تاکید دو کشور بود که همواره درباره اهمیت و ضرورت آنها صحبت شده است. پیش از این اعلام شده بود که اجرای یادداشت تفاهم همکاری حمل و نقل و ترانزیت بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان جهت دسترسی این کشور به آب‌های آزاد و بازارهای بین‌المللی برای صادرات محصولات و تامین نیازهای وارداتی و همچنین آمادگی این کشور برای سرمایه‌گذاری در بندر چابهار به منظور ایجاد تاسیسات لازم جهت ترانزیت کالا از قلمرو ایران یکی از مطالبات کشور تاجیکستان است.

سرمایه‌گذاری تاجیکستان در چابهار
بنابراین بنا به تاکید مسئولین و کارشناسان تسریع پروژه‌های در دست احداث راه آهن که منافع دو کشور را تأمین می‌کند باید مورد توجه تهران و دوشنبه واقع شود. انجام این پروژه‌ها، مانند پروژه راه آهن جیحون پنجی که تاجیکستان را از طریق افغانستان، ایران و پاکستان به اقیانوس هند متصل می‌کند، اهمیت زیادی دارد. مقامات تاجیکستان همچنین معتقدند که این کشور می‌تواند از طریق بنادر به کریدور چندوجهی بین المللی چین، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، ایران، ترکیه و اروپا مرتبط شود. حسین معصوم زاده کارشناس مسائل آسیای میانه می‌گوید نکته‌ای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که تاجیکستان به عنوان یک کشور محصور در خشکی، نیاز مبرمی به دسترسی به آب‌های آزاد دارد. یکی از بهترین مسیر‌ها برای دسترسی تاجیکستان به آب‌های آزاد و تجارت دریایی بین المللی مسیر ایران است. تاجیکستان همچنین می‌تواند از طریق بندر چابهار با ابتکار طرف ایرانی، قسمتی از بندر چابهار یا بندر دیگری را در اختیار گرفته و با سرمایه گذاری دولت تاجیکستان آن را مدیریت کند. این ابتکار نقش قابل توجهی در توسعه بنادر جنوب کشور در دریای عمان و تعمیق روابط و تعاملات تجاری ایران با ۵ کشور آسیای مرکزی خواهد داشت. در همین خصوص نیز فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی در آستانه سفر به تاجیکستان تاکید کرد که، چون این کشور محصور در خشکی است و نیاز به دسترسی به آب‌های آزاد دارد، اولین تفاهم‌نامه درباره تسهیل سرمایه‌گذاری طرف تاجیک در چابهار به عنوان پروژه‌ها و سایت‌های لجستیک برای این کشور است و در این تفاهم‌نامه به دنبال تسهیل سرمایه گذاری تاجیکستان در پروژه‌های چابهار هستیم.

توافق بر سر توسعه خطوط حمل و نقل
ریلی و جاده‌ای
راهکار‌های پیشنهادی برای رفع موانع تجاری:۱- توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل: ایجاد خطوط حمل و نقل زمینی و ریلی جدید و بهبود مسیر‌های کنونی، با همکاری مستقیم دو کشور. راهکار‌های تقویت مسیر‌های حمل‌ونقل:- بهبود زیرساخت‌های جاده‌ای و ریلی:- سرمایه‌گذاری مشترک در توسعه جاده‌های ترانزیتی. - تکمیل پروژه‌های ریلی در مسیر ایران – ترکمنستان – تاجیکستان. - تقویت مسیر‌های هوایی با افزایش تعداد پرواز‌های باری بین دو کشور و ارائه تخفیفات و مشوق‌های مالی به خطوط هوایی برای انتقال کالاست. - استفاده از کریدور‌های بین‌المللی و بهره‌گیری از کریدور‌های ترانزیتی نظیر کریدور شمال–جنوب و آسیای مرکزی برای تسهیل تجارت نیز ضرورت دارد. دومین مانع در رشد تجارت بین ایران و تاجیکستان محدودیت‌های بانکی و مالی است که به دلیل تحریم‌های بین‌المللی و فقدان سیستم‌های بانکی کارآمد، انتقال مالی برای تجار دشوار است. اما در مورد تقویت همکاری‌های بانکی: راه‌اندازی بانک‌های مشترک و توسعه سازوکار‌های مالی جایگزین برای مقابله با محدودیت‌های بین‌المللی ضرورت دارد. با این حال پزشکیان در سفر به تاجیکستان درباره مسائل مالی و تبادلات ارزی میان ایران و تاجیکستان تاکید کرده که هم اکنون می‌توانید ارز‌ها را به صورت توافقی جابجا کنید و مشکلی در این زمینه وجود ندارد.
مشکلات حمل و نقل و زیرساخت‌های لجستیکی: نبود مسیر‌های حمل و نقل سریع و کارآمد یکی از موانع اصلی تبادل کالا بین دو کشور است. مسیر‌های حمل و نقل مستقیم بین شهر‌های اصلی ایران و تاجیکستان می‌تواند برای انتقال سریع کالا‌ها مورد استفاده قرار گیرد که هنوز آنچنان رونق ندارد. مسیر‌های دریایی نیز هرچند تاجیکستان دسترسی مستقیم به دریا ندارد، اما ایران می‌تواند از طریق بنادر جنوبی خود (چابهار و بندرعباس) و سپس ترانزیت زمینی یا ریلی کالا‌ها به تاجیکستان اقدام کند.
کارشناسان معتقدند که گسترش همکاری‌های صنعتی و تولیدی، سرمایه‌گذاری مشترک در بخش‌های تولیدی و صنعتی به منظور افزایش تنوع محصولات قابل مبادله و ایجاد نمایشگاه‌های تجاری با برگزاری نمایشگاه‌های مشترک برای معرفی ظرفیت‌ها و فرصت‌های اقتصادی هر کشور از جمله راه‌های گسترش همکاری‌های تجاری و سرمایه‌گذاری شرکت‌ها بین ایران و تاجیکستان است. خبر خوب دیگری که از دستاورد‌های سفر پزشکیان به تاجیکستان است لغو روادید بود که به منظور تسهیل در سفر اتباع ایرانی از جمله گردشگران و تاجران به دو کشور انجام شده است.

منبع: اقتصاد سرآمد