به چه دلیل تعداد یا غلظت اسپرم کم می‌شود؟

تعداد کم اسپرم، از نظر فنی به عنوان الیگواسپرمی یا الیگوزواسپرمی شناخته می‌شود و یک علت شایع ناباروری در مردان است.

کد خبر: ۱۴۱

تاریخ: ۰۷ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۳:۴۱

بوق خبر - الیگو اسپرمی معمولاً از وقوع بارداری جلوگیری نمی‌کند، اما ممکن است بچه دار شدن فرد مدتی طول بکشد، زیرا احتمال اینکه اسپرم زنده در لقاح با تخمک همسر شرکت کند، کاهش می‌باشد و در برخی موارد ممکن است از بارداری جلوگیری کند.

تعداد زیادی از مردانی که تعداد اسپرم کم دارند، هنوز هم می‌توانند به عنوان یک پدر بچه‌ای را به دنیا آورند. باید در نظر داشت که باردار شدن یک موضوع دو طرفه است و سلامت همسر یک مرد نیز برای باردار شدن بسیار مهم است.

انواع الیگو اسپرمی

الیگواسپرمی در دسته‌های زیر طبقه بندی می‌شود:

الیگواسپرمی خفیف. هنگامی که تعداد اسپرم موجود در مایع منی ۱۰ میلیون تا ۲۰ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر باشد.

الیگواسپرمی متوسط. هنگامی که تعداد اسپرم موجود در مایع منی بین ۵ میلیون تا ۱۰ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر باشد. در پی درمان مناسب و یک شیوه زندگی سالم برای چند ماه می‌توان در این موارد بهبودی حاصل کرد. تجزیه و تحلیل مایع منی باید پس از چند ماه تکرار شود.

الیگواسپرمی شدید. وقتی تعداد اسپرم موجود در منی بین ۱ تا ۵ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر باشد. در این حالت، بارداری فقط با ART (فن آوری تولید مثل به کمک روش‌های پزشکی) حاصل می‌شود.

کریپتوزواسپرمیا. وقتی تعداد اسپرم‌های یافت شده در نمونه مایع منی بعد از سانتریفیوژ ۰ یا به تعداد خیلی خیلی کم باشد. در این حالت بارداری نیز فقط با ART (فن آوری تولید مثل به کمک روش‌های پزشکی) حاصل می‌شود.

آزواسپرمی. هنگامی که هیچ اسپرمی در انزال فرد پیدا نشود، بیماری آزواسپرمی نامیده می‌شود. در این حالت، بارداری فقط با ART (فن آوری تولید مثل به کمک روش‌های پزشکی) حاصل می‌شود. حتی اگر حاملگی با الیگوسپرمیا امکان پذیر باشد، اما باید در نظر داشت که بسته به شدت مورد، درمان‌های ناباروری در دسترس است که به زوجین اجازه می‌دهد از این موانع عبور کنند و اجازه می‌دهند لقاح با موفقیت انجام شود.

علت الیگواسپرمی: تعداد یا غلظت کم اسپرم چیست؟

اکثر مردان از وضعیت باروری خود کاملاً آگاه نیستند مگر اینکه نتوانند همسر خود را باردار کنند و در این راه با مشکل مواجه شوند. بسیاری از دلایل تولید مثل و ناباروری در مقالات مختلف گزارش شده است، اما در بیشتر موارد، علت ناشناخته باقی می‌ماند، زیرا تعداد کم اسپرم می‌تواند به عنوان تغییر موقتی رخ دهد. تعداد کم اسپرم می‌تواند به دلیل تعدادی از مسائل پزشکی، عوامل محیطی و انتخاب سبک زندگی ایجاد شود. درمان کاملاً به علت مشکل بستگی خواهد داشت.

دلایل پزشکی الیگو اسپرمی

تعداد کم اسپرم می‌تواند به دلیل تعدادی از مسائل بهداشتی و درمان‌های پزشکی ایجاد شود.

واریکوسل – منجر به کاهش کیفیت اسپرم می‌شود. بزرگ شدن رگ‌های موجود در بیضه جریان خون در بیضه را مختل می‌کند، این امر باعث افزایش دما در بیضه‌ها می‌شود و افزایش دما می‌تواند بر تولید اسپرم تأثیر بگذارد.

عفونت‌ها – این امر در تولید اسپرم یا سلامت اسپرم اختلال ایجاد می‌کند و می‌تواند باعث آسیب دائمی بیضه نیز شود. عفونت‌هایی مانند اپیدیدیمیت (التهاب اپیدیدیم)، ارکیت (التهاب بیضه) می‌تواند باعث کاهش تعداد اسپرم در منی شود. حتی بیماری مقاربتی نیز می‌تواند باعث کاهش تعداد اسپرم شود.

انزال – چنین مشکلاتی به دلیل برخی از مسائل بهداشتی مانند دیابت، آسیب‌های ستون فقرات، جراحی مثانه، پروستات یا مجرای ادرار می‌تواند باعث انزال رتروگراد شود که منی به جای خارج شدن از نوک آلت تناسلی به مثانه وارد می‌شود.

تومور‌ها – جراحی، پرتودرمانی یا شیمی درمانی برای درمان تومور‌ها می‌تواند تعداد اسپرم را کاهش دهد.

عدم تعادل هورمونی – مغز و بیضه‌ها چندین هورمون تولید می‌کنند که مسئول انزال و تولید اسپرم هستند و عدم تعادل هورمونی ممکن است تعداد اسپرم را کاهش دهد.

دارو‌ها – بعضی از دارو‌ها مانند بتا بلاکر‌ها، آنتی بیوتیک‌ها و دارو‌های فشار خون می‌توانند باعث ایجاد انزال و کاهش تعداد اسپرم شوند.

نقایص ژنتیکی – مردانی که تعداد اسپرم آن‌ها بسیار کم است یعنی زمانی که تعداد آن‌ها کمتر از ۵ میلیون اسپرم در میلی لیتر اسپرم باشد، در معرض خطر بیشتر ناهنجاری‌های ژنتیکی هستند.

این موارد ممکن است منجر به ناهنجاری‌های ساختاری یا عملکردی بیضه شود. در نهایت فقط ۲۰-۳۰ ٪ از مردان مبتلا به الیگوسپرمی و آزواسپرمی شدید تشخیص داده می‌شوند که یک اختلال خاص دارند. دلایل ژنتیکی مشخص تعداد کم اسپرم می‌تواند سندرم کلاینفلتر، حذف کروموزوم Y، فیبروز کیستیک را نشان دهد.

علل محیطی و الیگو اسپرمی چیست؟

قرار گرفتن در معرض سموم و مواد شیمیایی محیطی می‌تواند بر تولید و عملکرد اسپرم تأثیر بگذارد.

مواد شیمیایی صنعتی – قرار گرفتن طولانی مدت در برابر بنزن، تولوئن، زایلن، علف‌کش‌ها، سموم دفع آفات، حلال‌های آلی، مواد نقاشی ممکن است منجر به کم شدن تعداد اسپرم شود.

قرار گرفتن در معرض فلزات سنگین – قرار گرفتن در معرض سرب یا سایر فلزات سنگین می‌تواند باعث کاهش تعداد اسپرم شود.

اشعه‌ها یا اشعه X – قرار گرفتن در معرض اشعه‌ها می‌تواند تولید و عملکرد اسپرم را کاهش دهد. با دوز‌های بالای اشعه، تولید اسپرم می‌تواند برای همیشه کاهش یابد.

گرم شدن بیش از حد بیضه‌ها – افزایش دما باعث کاهش تولید و عملکرد اسپرم می‌شود. استفاده از وان‌های آب گرم، سونا، نشستن ساعت‌های طولانی، پوشیدن لباس تنگ باعث افزایش درجه حرارت در بیضه می‌شود، که منجر به کاهش تولید اسپرم می‌شود.

گزینه‌های سبک زندگی و الیگو اسپرمی

از دیگر دلایل کم بودن تعداد اسپرم، می‌توان به انتخاب سبک زندگی اشاره کرد.

استفاده از دارو – استروئید‌های آنابولیک که برای تحریک قدرت و رشد عضلات مصرف می‌شوند، می‌توانند بیضه‌ها را کوچک کرده و از این رو، تولید اسپرم کاهش یابد. استفاده از دارو‌های غیرقانونی نیز باعث کاهش تعداد و کیفیت اسپرم می‌شود.

سیگار کشیدن و مصرف الکل – مردانی که بیش از ۲۰ نخ سیگار در روز می‌کشند، تعداد اسپرم کمتری دارند؛ و مصرف بیش از حد الکل می‌تواند سطح تستوسترون را کاهش دهد و از این رو باعث کاهش تولید اسپرم شود.

استرس – فشار روانی شدید یا طولانی مدت ممکن است باعث عدم تعادل هورمونی شود، که ممکن است باعث کاهش تعداد اسپرم شود.

وزن – افراد چاق می‌توانند تعداد اسپرم کم داشته باشند. بافت‌های چربی (چربی) تستوسترون را به استروژن تبدیل می‌کنند و استروژن اضافی در بدن یک مرد می‌تواند بر تعداد اسپرم و کیفیت اسپرم تأثیر منفی بگذارد. چربی بیش از حد بدن و توده عضلانی کم سطح تستوسترون را پایین‌تر از حد نرمال نگه می‌دارد و منجر به کیفیت پایین اسپرم می‌شود. بسته به منشأ تغییر محل تولید اسپرم، علل را می‌توان در سه نوع طبقه بندی کرد.

علائم کم اسپرم چیست؟

علامت اصلی این شرایط عدم توانایی در بچه دار شدن است. هیچ علائم و نشانه‌های قابل توجه دیگری وجود ندارد. در برخی موارد، یک مسئله اساسی، به عنوان مثال، ناهنجاری کروموزومی ارثی، عدم تعادل هورمونی، گشاد شدن رگ‌های بیضه یا اختلالی که مانع عبور اسپرم می‌شود به طور بالقوه می‌تواند علائم هشدار دهنده‌ای ایجاد کند.

علائم کم تعداد اسپرم یا علائم الیگوسپرمی شامل موارد زیر است:

مشکلاتی در عملکرد جنسی، به عنوان مثال، میل جنسی کم (یا عدم موفقیت در نعوظ).
تورم درد یا توده‌ای در ناحیه بیضه.

کاهش مو‌های صورت یا بدن یا سایر علائم عدم تعادل کروموزومی یا هورمونی نیز یکی از علائم کم تعداد اسپرم است.

تشخیص تعداد اسپرم پایین

بیشتر موارد ابتلا به الیگوسپرمی هنگامی که مرد سعی در پدر شدن دارد، تشخیص داده می‌شود و هنگامی که حاملگی به روشی طبیعی حاصل نشود، حتی پس از یک سال رابطه منظم بدون محافظت، هم زن و هم مرد باید آزمایشاتی را برای بررسی شرایط باروری انجام دهند.

یک متخصص اورولوژی یا یک مشاور ناباروری ممکن است آزمایش آنالیز مایع منی را سفارش دهد. تشخیص تعداد کم اسپرم یا الیگوسپرمی بر اساس تعداد کم اسپرم است که در آزمایش آنالیز مایع منی یافت می‌شود.

درمان تعداد کم اسپرم

تعداد کم اسپرم یک منطقه قابل درمان در زمینه ناباروری است و بنابراین درمان اولیگوسپرمی یا درمان تعداد کم اسپرم به علت بیماری بستگی دارد.

مردی که از واریکوسل رنج می‌برد، جراحی برای تعداد کم اسپرم در الیگوسپرمی رایج‌ترین روش درمانی است. برای تعداد کم اسپرم به دلیل عفونت دستگاه ادراری یا تولید مثل، آنتی بیوتیک برای پاک سازی عفونت تجویز می‌شود. دارو و درمان جایگزینی هورمون زمانی استفاده می‌شود که علت کم شدن تعداد اسپرم مربوط به عدم تعادل هورمونی باشد.

اگر زوجی هنوز باردار شدن برایشان دشوار است، توصیه می‌شود که به یک متخصص ناباروری مراجعه کنند و برای کمک به تولید مثل می‌توان از طریق IUI (تلقیح داخل رحمی)، IVF (لقاح آزمایشگاهی)، ICSI (تزریق اسپرم داخل سیتوپلاسمی) و دیگر روش‌های پزشکی نوین به باروری کمک کرد

و در مواردی که هیچ اسپرمی در انزال یافت نشود یا تعداد اسپرم بسیار کم باشد روش‌های آسپیراسیون اسپرم از بیضه توصیه می‌شود که اسپرم را از بیضه مکش کرده و استخراج کرده و سپس همراه با IVF استفاده می‌کنند.

نکاتی برای افزایش تعداد اسپرم به طور طبیعی

هنگامی که پس از ارزیابی کامل از تمام گزارش‌ها مانند تجزیه و تحلیل اسپرم، همراه با آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون‌ها، سونوگرافی، معاینه فیزیکی و سابقه خانوادگی دقیق، تعداد اسپرم کم گزارش می‌شود، پس اگر این بیماری قابل درمان باشد، باید قبل از انتخاب فن آوری کمک باروری اصلاح شود.

یک پزشک ممکن است برخی از تغییرات غذایی را توصیه کند، ممکن است برخی ویتامین‌ها یا دارو‌ها را پیشنهاد دهد، ممکن است برخی تغییرات در سبک زندگی را برای بهبود کیفیت و تعداد اسپرم انجام دهد. برخی از نکات لازم عبارتند از:

مصرف منظم مکمل‌های دارای ویتامین و غذای غنی از روی و اسید فولیک (سبزیجات برگ سبز) و آنتی اکسیدان (انواع توت‌ها، سایر میوه‌ها و سبزیجات با رنگ روشن)

اجتناب از عادت‌های ناسالم مانند سیگار کشیدن، نوشیدن الکل و مصرف دارو‌های غیرقانونی، زیرا باعث کم شدن تعداد اسپرم و ایجاد مشکل در تحرک اسپرم می‌شود. سیگار کشیدن مانع تولید اسپرم می‌شود.

از قرار گرفتن بیضه در حرارت زیاد باید خودداری شود. چند درجه افزایش در دمای کیسه بیضه می‌تواند به شدت بر تولید اسپرم تأثیر بگذارد. بنابراین، از پوشیدن لباس زیر تنگ باید خودداری شود و از وان‌های آبگرم و سونا نیز باید خودداری شود.

به حداقل رساندن استرس تا حد ممکن. به طور منظم ورزش کنید، تا حد امکان آرام شوید و از موقعیت‌های استرس زا پرهیز کنید. مطالعات استرس را به عدم تعادل هورمونی مرتبط می‌دانند.

حفظ وزن سالم. اضافه وزن یا کمبود وزن می‌تواند بر تعداد اسپرم تأثیر بگذارد. سطح استروژن و تستوسترون تحت تأثیر توده بدن و میزان چربی بدن فرد قرار دارد.

اجتناب از استروئیدها، زیرا باعث کوچک شدن بیضه و ناباروری می‌شوند. اگر بعد از این تعداد اسپرم افزایش پیدا نکند، توصیه می‌شود به یک متخصص ناباروری مراجعه کنی، بسته به علت بیماری زمینه‌ای، ممکن است شما را درمان کند. ممکن است برخی از دارو‌ها را به شما پیشنهاد دهد یا برای باروری، فناوری کمک باروری را پیشنهاد دهد.